Reklamlara Yapay Zekâ Ayarı

Uzun bir süredir yapay zekâya dair birkaç satır yazmak istiyordum. Kısmet bugüneymiş.

Baş döndürücü teknolojik gelişmeler, tüketiciyi koruyacak tedbirlerin daha da artırılmasını zorunlu kılıyor. Yapay ile gerçek adeta birbirine karıştı.

Dijital dünyada reklamlara her zamankinden daha fazla maruz kaldığımız artık tartışmasız bir gerçek. Üstelik karşımıza çıkan bir reklamın yapay zekâ ile mi üretildiğini, yoksa gerçek görüntülerden mi oluştuğunu anlamak neredeyse imkânsız hâle geldi. Bu da tüketicilerin aldatıcı reklamlara maruz kalma riskini her geçen gün artırıyor.

Artan tüketici şikâyetleri ve değişen teknolojik koşullar karşısında Ticaret Bakanlığı da düğmeye bastı. Ticaret Bakanlığı, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nde kapsamlı değişikliklere giderek yapay zekâ ile hazırlanan reklamlara yönelik önemli düzenlemeler yaptı.

Yeni kurallara göre reklamlarda, yapay zekâ teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi hâlinde, bunun açık, anlaşılır ve kolayca fark edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu olacak. Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zekâ ile oluşturulmuş dijital kopyasının, bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği izlenimini veren ya da tüketicilere tavsiyede bulunduğu reklamlar da artık yasak kapsamına alınıyor.

Bu düzenleme ile reklamlara yapay zekâ ayarı gelmiş oluyor. Biz tüketiciler adına önemli bir düzenleme.

Yönetmelikte yapılan diğer değişiklikler de tüketici hakları açısından son derece önemli. Falcı, medyum, astrolog ve benzeri kişiler tarafından sunulan hizmetlerin reklamlarına ilişkin yasak genişletilirken, yasa dışı bahis ve kumar reklamlarının yanı sıra yasa dışı şans oyunlarına yönelik reklamlar da açıkça yasak kapsamına alındı.

Fakat benim bu konuda görüşüm ise biraz daha farklı. Kumarın, bahsin ya da şans oyunlarının yasalı ya da yasal olmayanı yoktur. Özellikle çocuklarımızı ve gençlerimizi hedef alan, her mecrada gözlerinin önüne çıkan bu tür reklamların tamamı yasak kapsamına alınmalı.

Yönetmelikte çevresel beyan içeren reklamlara yönelik de önemli bir düzenleme yapıldı. Artık “çevre dostu”, “doğa dostu” gibi genel ifadeler, somut açıklamalar ve ispatlanabilir bilgiler sunulmadan kullanılamayacak. Böylece tüketicilerin çevre duyarlılığı üzerinden yanıltılmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Öte yandan tüketicilerin en çok şikâyet ettiği konulardan biri olan indirim aldatmacasına ilişkin tedbirler de yönetmelikte yer aldı. Buna göre indirimli satış reklamlarında, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, üzeri çizilerek indirim öncesi fiyat olarak gösterilebilecek. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen ürünler ile hizmetlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan önce uygulanan son fiyat esas alınacak.

Reklamsız bir dünya elbette mümkün değil. Ancak reklamın da doğruluk ve dürüstlük ilkeleri çerçevesinde yapılması şart.

1 Ağustos’ta yürürlüğe girecek bu düzenlemelerin sahadaki uygulamalarını yakından takip edeceğim. Tüketiciler karşılaştıkları sorunları ilgili mercilere bildirdikçe, yeni yasal düzenlemelerin yapılması da kaçınılmaz olacaktır.

Güç tüketicinin elinde. Yeter ki o gücü bilinçli ve kararlı bir şekilde kullanabilelim.