TÜKETİCİNİN KREDİ VE KREDİ KARTI BORÇLARINDA KRİZ BÜYÜYOR

Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi’nin son verileri, tabir yerinde ise benim gözümü korkuttu. 2025 Mayıs döneminde 273.338 tüketici, banka borcunu ödeyemediği için yasal takibe düşmüş durumda. Bu verilere göre 2025 yılının ilk beş ayında icraya düşenlerin sayısı 1 milyon 038 bin 700’e ulaşmış.  Geçtiğimiz yılın ilk beş ayını baz aldığımızda %38,58 bir artış söz konusu. Daha ürkütücü olan ise sadece yasal takibe düşen borç miktarı, geçtiğimiz yılın ilk beş ayına göre yüzde 177 artarak, 199 Milyar lirayı geçmiş durumda.

Bu veriler ışığında şunu ifade etmek sanırım yanlış olmayacak. Banka borcunu ödeyemediği için aileleri ile birlikte yaklaşık 4 milyon tüketicinin evinde maddi ve manevi sıkıntılar yaşanıyor. Tüketici, icranın pençesinde veya icra kapılarında. Tüketici Birliği Federasyonu durumun vahametini şöyle özetlemiş; “Halen yasal takibe düşmemek için borcun asgari tutarını ödeyen, bir karttan diğerine aktarma yaparak ya da eşinin, kardeşinin, çocuğunun adına kredi çekerek günü kurtarmaya çabalayan milyonlarca tüketici bu verilerin arasında yer almamaktadır.”

Tüketicinin böyle bir ortamda rahat bir nefes alması gerekiyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu 2024 Yılının Eylül ayında finansal istikrarın sağlanması için bireysel kredi kartlarına ilişkin olarak; dönem borcunun ödenmesi gereken asgarî tutarı ödenmemiş olan bireysel kredi kartlarının mevcut borç bakiyelerinin, kart hamilleri tarafından talep edilmesi durumunda, en fazla 60 ay ile sınırlı olmak üzere yapılandırılabilmesine imkân sağlayan bir karara imza atmıştı. Fakat yapılandırmanın tüketici tarafından çok kabul gördüğü söylenemez. Başka bir deyişle istenilen rahatlama olmamış gibi gözüküyor. Zira 28 Ekim 2024 itibariyle Halkbank, Vakıfbank ve Ziraat Bankası’nda hem kredi kartı hem de ihtiyaç kredisi olmak üzere borcunu yapılandırılan kişi sayısı 32 bin 599 olmuş. Toplamda yapılandırılan borç tutarı ise 4 milyar 433 milyon. Mağdur sayılarının milyonlarla ifade edildiği böyle bir konjonktürde bu rakamlar adeta devede kulak kalıyor.  Zaten söz konusu yapılandırmanın kanayan yaraya merhem olmadığını her ay banka borcunu ödeyemediği için yasal takibe düşen tüketici sayısındaki artış bize bariz olarak gösteriyor.

Süre hala devam ettiği için bu yapılandırmadan kaç tüketicinin faydalandığını bilmiyoruz ama bildiğimiz bir konu var ki; gerçekçi, tüketiciyi önceleyen ve bir nebze olsun rahat bir nefes aldıracak yeni bir yapılandırma çalışmasına acil ihtiyaç var. Zira bu yapılandırma; yasal takibe düşsün düşmesin bankalara borcu olan tüm tüketicileri kapsamalı, çok düşük faiz oranları uygulanarak vergi, harç ve kredi işlem ücreti gibi ek maliyet getirecek tüm ücretlerden muaf olmalıdır.

Aksi halde, milyonlarca tüketici aileleri ile birlikte maddi ve manevi sıkıntılar ile karşı karşıya kalacak. 2025 yılı itibariyle Türkiye’de toplam kredi sayısı 134 milyon. Yine banka kartı sayısı 213 milyonu geçmiş durumda. Bütün bunlara ön ödemeli kart sayısını dâhil etmiyorum. Böylesi rakamların dudak uçuklattığı bir sektörde, büyük bir sosyal problem oluşmadan gerekli çalışmaların başlatılması elzem gözüküyor.

Tüketici Birliği Federasyonu eetikett dergisi