GÜVENSİZ ÜRÜNLER TEHLİKE SAÇIYOR

Geçtiğimiz hafta Ticaret Bakanlığı, Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS) üzerinden yaptığı açıklama ile çeşitli sektörlerde yer alan beş ayrı ürünün ciddi sağlık ve güvenlik riski taşıdığını duyurdu.

Felaket tellallığı yapmak istemiyorum ama endişe verici bir durum ile karşı karşıyayız. Zira açıklanan bu ürünlerin büyük bir bölümü çocuklara yönelik. Söz konusu güvensiz ürünler hem fiziksel hem de kimyasal yönden tehlikeli unsurlar barındırdığı için piyasadan toplatıldı.

Bu satırları endişe ile okurken aklımıza gelen ilk soruyu yazıyorum. Bu ürünlerden kaç tüketici satın almış olabilir? Başka bir deyişle bu ürünleri satın alarak kullananlara ne olacak?

Başka endişelerimizi sıralamadan önce, açıklanan güvensiz ve insan sağlığını tehlikeye düşüren listedeki ürünlere bir göz atalım istedim.

İlk olarak bir oyuncak markası Can Top’a ait Kırmızı Renk Zıp Zıp Top. Çocuk sağlığı açısından ciddi risk içerdiği ifade ediliyor.  Oyuncağın, solunum yolunu fiziksel olarak tıkayabilecek özellikte olduğu ve kimyasal açıdan da zararlı bileşenler içerdiği açıklandı. Boğulma riski en belirgin tehlike olarak öne çıkıyor.

Listede aynı markanın başka bir ürünü daha var. “Zıp Tıp Top” Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği’ne uygun bulunmamış. Fiziksel ve mekanik tehlikelerin yanı sıra, oyuncakta yüksek oranda fitalat maddesi tespit edilmiş. Bu durum yönetmeliklere aykırı olarak değerlendirilmiş.

Tiffany markasına ait siyah çocuk eşofmanları, çocuk giysilerinde kullanılan büzme ipleri ve kordonlar nedeniyle güvensiz ilan edilmiş. Giysi, standartlara aykırı olduğu için çocuklarda kazalara yol açabilecek unsurlar barındırıyor.

Yataş Yatak ve Yorgan San. Tic. A.Ş. tarafından piyasaya sunulan oda kokuları da yasaklananlar arasında. Ambalaj üzerindeki güvenlik işaretlerinin eksikliğinin, özellikle çocuklar için ciddi bir güvenlik açığı oluşturduğu tespit edilmiş. Ürün, cam şişeye sahip olmasına rağmen, gerekli uyarı işaretlerinin doğrudan ambalaja yerleştirilmemesi nedeniyle uygunsuz bulunmuş.

Doa markalı toz lavabo açıcı ise hem kimyasal içeriği hem de ambalaj güvenliği açısından yönetmeliklere aykırı bulunduğu için yasaklılar listesine alınmış. Ürün, çocukların kolayca açabileceği yapıya sahip ve “Maddelerin Sınıflandırılması ve Etiketlenmesi”’ne dair düzenlemeleri ihlal ettiği gerekçesiyle güvensiz ürünler arasında.

Bakanlık yaptığı açıklamada tüketicileri uyarmayı da ihmal etmemiş. Satın aldığınız ürünleri Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edin. Riskli ürünlerle karşılaştığınızda derhal iade edin ya da yetkili kurumlara bildirin.

Gördüğünüz gibi listede oyuncaktan oda kokusuna, giysiden lavabo açıcısına kadar evlerimizde çok sık kullandığımız ürünler bulunuyor. Hal böyle olunca, yetişkinlerin ve özellikle çocuklarımızın sağlığının büyük tehlike altında olduğunu söylemek yanlış olmaz. 

Şimdi tabir yerinde ise olayın en can alıcı yerine geliyoruz. Yaptığımız küçük bir araştırma ile Bakanlık tarafından yasaklanan ve toplatılan ürünlerin internet ortamında satışlarına hala devam edildiğini tespit ettik. Bakanlığın bütün bu çalışmalarına rağmen ürünlerin bilinirliği oldukça yüksek olan internet sitelerinde satışa sunuluyor olması şaşkınlık verici.

Taklit, tağşiş ve sağlığı tehlikeye düşüren gıdalar listelerinde olduğu gibi güvensiz ürünler listesi de her geçen gün güncellenerek artıyor. Biz de sormadan edemiyoruz. Bu ürünleri üreten, piyasaya süren ve satan işletme sahiplerine uygulanan cezai müeyyideler caydırıcı değil mi? Bugüne kadar toplam kesilen ceza miktarı nedir?  Ne kadarı tahsil edilmiştir? Eğer sağlığımız ile oynayan bu işletmelere karşı cezalar caydırıcı değilse bunların yine üretilip başka yerlerde başka bir marka ile karşımıza çıkmayacaklarına kim garanti verebilir? Peki, bu güvensiz ürünleri satın alan tüketiciler ürünü iade ederek paralarını geri alabilecek mi? Tüketicinin ekonomik kayıplarını kim telafi edecek? Sağlığı bozulan tüketici hakkını nasıl arayacak?

Sadece GÜBİS üzerinden güvensiz ürünleri toplatmak ve sistemde yayımlamak tüketicinin sağlığını ve ekonomik çıkarlarını koruyacak gibi durmuyor. İş biraz da tüketiciye düşüyor. Çok daha bilinçli birer tüketici olmaktan başka çıkış yolu yok. Kalın sağlıcakla.

Tüketici Birliği Federasyonu / eetikett dergisi