Araç Kiralamada Kurallar Baştan mı Yazılıyor?

Özellikle uzun yol yapmayı seven, tatilini özgürce planlamak isteyen tüketiciler için araç kiralama filoları adeta kurtarıcı. Ancak bir de madalyonun öbür yüzü var. Kiralanan araçlar, imzalanan sözleşmeler, alınan depozitolar ve iade sürecinde yaşananlar…

Depozitonun aylarca iade edilmemesi, ön ödemeli rezervasyonlarda “iptal edemezsiniz” dayatmaları, çizik bahanesiyle yapılan kesintiler, kaza sonrası talep edilen astronomik “değer kaybı” bedelleri… Liste uzayıp gidiyor. Tüketiciler adeta “aracı değil, sorunu kiralıyor” noktasına gelmişti.

İşte tam da bu noktada Ticaret Bakanlığı’nın hazırladığı “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Taslağı”, karşımıza çıkıyor. Henüz taslak aşamasında olsa da, içerdiği hükümler tüketici açısından oldukça olumlu.

Öncelikle altını çizmekte fayda var: Bu düzenleme, bireysel tüketicilerin yaptığı kısa süreli kiralamaları kapsıyor. İşletmelerin uzun süreli ve ticari kiralamaları kapsam dışında. Ancak buna rağmen, günlük hayatta en çok mağduriyetin yaşandığı alanın tam da burası olduğu düşünüldüğünde, doğru bir yerden başlandığını söylemek mümkün.

Taslağa göre artık her önüne gelen “araç kiralıyorum” diyemeyecek. Ticari amaçla taşıt kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu hale geliyor. Meslek odası kaydı, vergi mükellefiyeti ve iş yerinin uygunluğu gibi şartlar aranacak. Kayıt dışı, merdiven altı faaliyetlerin önüne geçilmesi hedefleniyor.

Tüketicilerin en çok canını yakan konulardan biri olan depozito meselesi de netliğe kavuşturuluyor. Araç iade edildikten sonra 7 gün içinde depozitonun iade edilmesi zorunlu olacak. Ne “incelemede”, ne “muhasebede”, ne de “yetkili izinli” bahanesi kalacak.

Bana göre taslağın en kıymetli düzenlemelerinden biri ise ön ödemeli rezervasyonların iptali ile ilgili. Tüketici, teslim saatinden 24 saat öncesine kadar hiçbir gerekçe göstermeden ve kesinti olmaksızın rezervasyonunu iptal edebilecek. Kullanmadığınız bir hizmet için para ödeme zorunluluğu böylece ortadan kalkıyor.

Ayrıca olağan kullanım sonucu oluşan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden ücret talep edilmesi ya da depozitodan kesinti yapılması da mümkün olmayacak. “Bu çizik sizden”, “lastik biraz aşınmış” gibi keyfi yorumlar tarihe karışacak gibi.

Bakımı zamanında yapılmayan araçların kiraya verilmesi yasaklanırken, kasko ve sigorta artık lütuf değil, kiralama bedeline dahil bir hak olacak. Tüketicinin sigortadan yararlanması ek ücrete veya ayrı bir şarta bağlanamayacak.

Sıkça karşılaşılan bir başka sorun olan kaza sonrası değer kaybı talepleri de önemli ölçüde sınırlandırılıyor. Taraflar arasında açık bir anlaşma yoksa, mahkeme kararı olmadan “değer kaybı” adı altında tüketiciden ücret talep edilemeyecek.

Bir diğer dikkat çekici düzenleme ise ilan sitelerine yönelik. Yönetmelik yürürlüğe girerse, araç kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesi olup olmadığı kontrol edilecek. Yetkisiz işletmelerin ilan vermesi engellenecek. Yani “iki fotoğraf koy, araç kirala” dönemi kapanıyor.

Hülasa; bu taslak hayata geçerse, araç kiralama sektöründe uzun süredir sorunlar yumağı haline gelen birçok konu için ciddi bir eşik aşılmış olacağa benziyor.  Elbette önemli olan, düzenlemenin yasalaşması kadar etkin denetimle sahada uygulanması. Aksi halde kâğıt üzerindeki haklar, yine tüketicinin cebinden çıkmaya devam eder.

omerkeser(@)yenihavadis.net

bilgi(@)omerkeser.com.tr